خلأ حضور آیت الله واعظ با چه کسی پر خواهد شد؟ همه گزینه های تولیت آستان قدس رضوی پس از آیت الله طبسی / مروری بر موقوفات و شرکتهای تحت مدیریت آستان قدس
عصز صادق :اظهار نظرهای سیاسی (به خصوص در حمایت یا انتقاد از قوه مجریه و حمایت از شخصیت های مطرح سیاسی کشور)، نحوه مدیریت اقتصادی موقوفات حرم و تعیین جهت دهی فرهنگی و اعتقادی فضای حرم رضوی، مسائل مهم و بعضا چالش برانگیز دوران تولیت آیت الله واعظ طبسی بود که اکنون موجب پیش بینی های گروه های مختلف سیاسی درباره جانشین ایشان در جایگاه تولیت آستان قدس رضوی و همینطور نمایندگی ولی فقیه در استان خراسان رضوی می گردد.
به گزارش عصر صادق ،صبح روز جمعه مورخ ۱۴/۱۲/۱۳۹۴، بی شک مهمترین خبری که بر روی خروجی خبرگزاری ها و سایت های خبری قرار گرفت، خبر تاسف برانگیز ارتحال فقیه انقلابی، حضرت «آیت الله واعظ طبسی»، تولیت آستان قدس رضوی و نماینده ولی فقیه در استان خراسان بود.
وخامت حال جسمی این عالم ربانی در روز های گذشته، به طور طبیعی منجر به شکل گیری حدس و گمان های ذهنی درباره سپردن جایگاه متولی آستان قدس رضوی می گردید. اتفاقی که از قضا از ظهر جمعه در برخی از رسانه ها به وقوع پیوست.
البته دلیل اصلی اینگونه حدس و گمان ها درباره جانشین آیت الله واعظ طبسی به اهمیت جایگاه تولیت آستان مقدس حرم مطهر امام رضا علیه السلام برمی گردد. جایگاه ویژه ای که با وجود خزائن ویژه و گران قیمت و کتابخانه بسیارغنی و نیز وجود موقوفات فراوان و حساسیت ویژه برای نگهداری این اموال و املاک و جلوگیری از رسیدن دست های بعضا ناپاک و مغرض برای تصرف موقوفات، وظیفه بسیار خطیر و سنگینی را بر دوش شخص متولی می گمارد.
توزیع و پراکندگی جغرافیایی موقوفات
پراکندگی جغرافیایی موقوفات آستان قدس رضوی در طول تاریخ به این شرح است: الف. استان خراسان: مشهد، چناران، قوچان، شیروان، بجنورد، فاروج، فریمان، تربت جام، باخرز، نیشابور، سبزوار، تربت حیدریه، کاشمر، گناباد، سرخس و بیرجند؛
ب. استان گلستان: گرگان؛
ج. استان مازنداران: ساری، چالوس؛
د. استان گیلان: رشت، لاهیجان، لنگرود؛
ه. استان تهران: ورامین، تهران، کرج، گرمسار؛
و. استان قزوین: قزوین؛
ز. استان کرمان: کرمان، بم، راور، سیرجان، رفسنجان؛
ح. استان یزد: یزد؛
ط. خوزستان: شوشتر؛
ی. استان فارس: شیراز، نیریز؛
ک. استان اصفهان: اصفهان،
ل. موقوفات خارج از کشور: سوریه، افغانستان، آذربایجان شوروی، هندوستان.
نوع اموال وقفی
این اموال انواع متعددی دارند که با بررسی وقفنامههای موجود در آستان قدس، به این قرار است:
املاک مزروعی، اراضی شهری، دکاکین، منزل، اتومبیل، سپردههای ثابت بانکی، سهام کارخانهها، بیمارستان، آسیاب، قنات، موتور چاه آب، چاه آب، باغات، کتب خطی، و چاپی، و مجموعههای هنری.
موارد مصرف عواید موقوفات
عمدهی مصارف عواید موقوفات آستان قدس رضوی در ۲۵ فصل طبقهبندی شده که هر یک از این فصول نیز به موادی تقسیم پذیرند. این فصول ۲۵ گانه عبارتند از:فصل اول: حقوق متولیان؛
فصل دوم: حقوق ناظران؛
فصل سوم: سوخت روشنایی حرم مطهر؛
فصل چهارم: پاکسازی و خوشبو کردن حرم مطهر؛
فصل پنجم: خادمان، حافظان، دربانان، فراشان، مؤذنان و کفشداران؛
فصل ششم: تعمیرات حرم مطهر؛
فصل هفتم: دارالشفاء و بیمارستانهای وابسته؛
فصل هشتم: مهمانسرا و اطعام؛
فصل نهم: زوار؛
فصل دهم: برگزاری مراسم جشن و سرور در اعیاد مذهبی و پرداخت عیدی به خدام و ایتام سادات؛
فصل یازدهم: سوگواری و روضهخوانی برای معصومین و ائمه اطهار (علیهمالسلام)؛
فصل دوازدهم: ایتام سادات؛
فصل سیزدهم: سادات، طلاب و اهل علم؛
فصل چهاردهم: فقرا و مستمندان؛
فصل پانزدهم: فرش حرم مطهر؛
فصل شانزدهم: کتابخانههای آستان قدس؛
فصل هفدهم: نایب الزیاره؛
فصل هجدهم: خیرات و مبرات؛
فصل نوزدهم: حافظان مقابر خانوادگی واقفان؛
فصل بیستم: اولاد و ذویالارحام واقفان؛
فصل بیست و یکم: موقوفات مطلقهی آستان قدس رضوی (حق مصرف عواید این گونه وقفنامهها بدون ذکر نوع آن به آستان قدس رضوی واگذار شده است.)؛
فصل بیست و دوم: موقوفات مطلبهی آستان قدس رضوی (عواید موقوفات احصا شده در طومارهای علیشاهی و عضدالملکی که بدون ذکر مصرف در طومارها درج شدهاند برای مصالح آستان قدس رضوی هزینه میشوند.)؛
فصل بیست و سوم: موقوفات مطلقهی آستان قدس رضوی (رقباتی است که از محل عواید آستان قدس رضوی خریداری شده است. عواید این رقبات نیز در مسیر مصالح آستان قدس رضوی هزینه میشود.)؛
فصل بیست و چهارم: مصارف متفرقه (یا به تعبیری سایر مصارف که در قالب ۲۳ فصل مذکور نمیگنجد، نظیر شیرخوارگاه، فرش و بوریا برای مسجد گوهرشاد، سقاخانه، شهرداری، فرمانداری، استانداری،تأمین هزینهی تحصیلی شاگرد اول دانشکدهی پزشکی تهران و…)؛
فصل بیست و پنتجم: امور فرهنگی (تأمین بخشی از مخارج دبستانها، هنرستانها و کمک به محصلان مستضعف این واحدها با ذکر نام دبستان و هنرستان و نیز تأسیس دانشگاه، مدرسه، دبیرستان، و یتیمخانه…)
از سوی دیگر آستان قدس رضوی از جمله قدرتمندترین هلدینگ های کشور طبقه بندی می شود که در زمینه های مختلف ساختمانی، دامداری، دارویی و صنایع غذایی و… فعالیت می کند.
در خصوص اهمیت جایگاه تولیت آستان قدس رهبر کبیر انقلاب اسلامی، مرحوم «امام خمینی(ره)» نیز در حکم آیت الله واعظ طبسی به این مسئولیت حساس اشاره نمودند.
در بخشی از این حکم که در فروردین ماه سال ۱۳۵۹ صادر گردید می خوانیم:
«… با کمال جدیت و به طور دقیق از متعلقات آنجا خصوصاً کتابخانه و خزینه و محتویات ضریح مقدس و موقوفات و سایر متعلقات آن آستان مقدس محافظت کامل را بفرمایید و از حیفومیل و ضیاع اموال جلوگیری نمایید و حضرات خدام محترم با جنابعالی در این امر لازم تشریک مساعی خواهند نمود و آنچه لازم به تذکر است این مطلب میباشد که هیچیک از نهادهای جمهوری اسلامی مانند جهاد سازندگی و همچنین وزارت ارشاد ملی و یا اشخاص عادی حق دخالت در موقوفات و سایر متعلقات آستان قدس را ندارد.. »
البته باید به همه مطالب بالا مساله مهم حضور میلیونی زوار در هر سال، گرداگرد حرم امام رضا علیه السلام و تاثیرات شدید معنوی و فرهنگی زیارت ثامن الائمه علیه السلام و چگونگی ایجاد بستر مناسب برای بهره برداری هرچه بیشتر از این ظرفیت عظیم انسانی و همینطور بروز پدیده ها و ساختارهای موقت و ثابت اقتصادی که به طور طبیعی در مسیر زیارت، در داخل یا مجاورت حرم مقدس رضوی در شهر مقدس مشهد و استان خراسان رضوی شکل می گیرد را اضافه کرد.
حال جایگاه متولی آستان قدس رضوی بیش از پیش هویداست. فردی که باید علاوه بر حفظ استقلال در اداره امور فرهنگی و اقتصادی از نهاد های دولتی (مندرج در حکم امام خمینی)، باید پاسخگوی اعتقادی و معنوی ظرفیت عظیم زائرانی باشد که به طور طبیعی هنگام زیارت امام رضا علیه السلام و بهره برداری معنوی از فضای حرم مطهر، درگیر مسائل کلان سیاسی و بین المللی و نیز مسائل جزئی روحی و روانی خانواده و محیط زندگی در شهر و روستای خود می باشند.
اظهار نظرهای سیاسی (به خصوص در حمایت یا انتقاد از قوه مجریه و حمایت از شخصیت های مطرح سیاسی کشور)، نحوه مدیریت اقتصادی موقوفات حرم و تعیین جهت دهی فرهنگی و اعتقادی فضای حرم رضوی، مسائل مهم و بعضا چالش برانگیز دوران تولیت آیت الله واعظ طبسی بود که اکنون موجب پیش بینی های گروه های مختلف سیاسی درباره جانشین ایشان در جایگاه تولیت آستان قدس رضوی و همینطور نمایندگی ولی فقیه در استان خراسان رضوی می گردد.
«دیده بان رسانه ای دولت» پیش بینی کرد که رهبر انقلاب، حضرت آیت الله خامنه ای، خودشان مسئولیت تولیت آستان قدس را برعهده گرفته و حجت الاسلام محمدی گلپایگانی, حجت الاسلام سید مهدی خاموشی, حجت الاسلام سید محمد سعیدی و آیت الله علم الهدی از گزینه های اصلی برای عهده دار شدن نائب تولیه آستان قدس رضوی هستند.
سایت «انتخاب» هم از احتمال انتصاب «حجت الاسلام سید ابراهیم رئیسی»، تولیت آستان امامزاده صالح، به عنوان تولیت آستان قدس رضوی خبر داد و آیت الله «سید احمد علم الهدی» را گزینه احتمالی نمایندگی ولی فقیه در استان خراسان رضوی معرفی کرد. حجتالاسلام والمسلمین رئیسی متولد مشهد و داماد خانواده آیتالله سید احمدعلمالهدی است، همچنین وی عضو شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز نیز به شمار میرود.
البته در برخی از رسانه ها نیز احتمال اداره آستان قدس به صورت «شورایی» مطرح شد. شورایی که احتمالا سرپرستی آن بر عهده «حجت الاسلام سید مهدی خاموشی» رئیس سازمان تبلیغات اسلامی و یا «حجت الاسلام ناطق نوری» رئیس دفتر بازرسی رهبر انقلاب خواهد بود.
از دیگر شخصیتهایی که برای جانشینی ایشان از سوی برخی رسانهها معرفی شده است نام افرادی همچون، آیتالله محمد محمدیریشهری، حجت الاسلام والمسلمین اشرفیشاهرودی به چشم میخورد.
صرف نظر از این گمانه زنی ها، باید منتظر تصمیم حکیمانه رهبر معظم انقلاب بود و باید دید این مسئولیت خطیر به کدام یک از شخصیت های نظام اسلامی محول خواهد شد./فردانیوز
