گزارش عصرصادق از دومین کنسرتِ پژوهشی سنتورنوازی در مجتمع خاتم الانبیاء(ٌٌص ) رشت

عصرصادق ، آسیه سهرابی پور  کنسرتِ پژوهشی سنتورنوازی با موضوع بررسی شیوه سنتورنوازی استاد پرویز مشکاتیان  با اجرای احمد جعفری، کارشناس موسیقی ونوازنده سنتور و باصدای جواد رستمی، حمیدرضا دلیری وفرزام باقری پرداخته درمجتمع خاتم الانبیاء رشت برگزار شد.

احمد جعفری در این برنامه اظهارکرد: استاد پرویز مشکاتیان در سال ۱۳۳۴ در نیشابور متولد شد و مقدمات موسیقی را از شش سالگی نزد پدرشان، حسن مشکاتیان، که استاد سنتور نوازی و آشنا با ویولن و سه تار بود، آموختند.

وی با بیان اینکه دراین کنسرت پژوهشی، که دومین کنسرت پژوهشی در رشت است، درباره سه بخش زندگی نامه، شیوه سنتور نوازی وآثار استاد مشکاتیان می پردازیم، عنوان کرد:استاد مشکاتیان، یادگیریِ موسیقی را در دوران تحصیل در زادگاهش، نیشابور ادامه دادند، و تا پیش از ورود به دانشکده هنرهای زیبا در دانشگاه تهران در سال ۱۳۵۳، در پیشگاه پدر به فراگیری و تمرین مشغول بودند.

کارشناس موسیقی با اشاره به یادگیریِ ردیف میرزا عبدالله نزد نورعلی خان برومند و ردیف موسیقی سنتی نزد دکتر داریوش صفوت، توسط استاد مشکاتیان افزود: ایشان به استاد کامکار علاقه ویژه ای داشته اند و از ۴۰ سالگی کار موسیقی نداشتند.

جعفری با بیان اینکه دکتر محمد تقی مسعودیه، دکتر مهدی برکشلی، عبدالله دوامی، سعید هرمزی و یوسف فروتن از اساتید ایشان بودند، گفت: استاد مشکاتیان، دامادِ استاد شجریان هستند و دو فرزند به نام هایِ آوا و آئین دارند، ایشان درسال ۸۸ درکمالِ ناباوری، با یک مرگِ با شکوه وآرام دیده از جهان فرو بستند و در محوطه بیرونیِ باغ عطار و در جوار مقبره عطار نیشابوری به خاک سپرده شدند.

وی با تاکید براینکه مشکاتیان در سنتور نوازی یک استاد چیره دست بودند، بیان کرد: ایشان در سال ۱۳۵۶، گروه عارف را تشکیل دادند و در آزمون موسیقی باربد که به ابتکار استاد نورعلی برومند برگزار می شد، به همراه پشنگ کامکار مقام نخست در رشتهٔ سنتور و همراه با داریوش طلایی، مقام ممتاز در ردیف‌ نوازی را به دست آوردند.

در ادامه ی این کنسرت، احمد جعفری با انتخاب و نواختنِ نوای ماهور و با صدای فرزام باقری به سنتور نوازی به شیوه استاد مشکاتیان پرداخت.

سپس، این کارشناس موسیقی، به ویژگیِ قوی پنجه بودنِ استاد مشکاتیان، اشاره وتصریح کرد: اوبا قدرت سنتور را می نواخت و حرکات پیانور وار دست و نواختنِ پیانووار را ازایشان سراغ داریم.

جعفری با بیان اینکه جفت نوازی هایِ ایشان را ازفرد دیگری سراغ نداریم، افزود: حرکت های پرش وار دست را درسازِ فرد دیگری قبل از آقای مشکاتیان ندیدیم.

وی ضمن نواختنِ شیوه سنتور نوازی مشکاتیان و دو استاد دیگر، به مقایسه ساز استاد مشکاتیان با ساز استاد پایور و صارمی پرداخت و گفت: صدایِ بمِ سنتور را درنواختنِ ایشان می شنویم که این قسمت ازکار را خلوت می کند و نمونه آقای پایور کمی شلوغ  و استاد صارمی، کاملا منظم و شلوغ می نوازند.

در ادامه نوایی دردستگاه افشاری با صدای آقای رستمی، و لحظه دیدار ازکارهایِ استاد مشکاتیان با صدایِ حمیدرضا دلیری  در دستگاهِ شور و با سنتور نوازی استاد جعفری اجرا شد.

احمد جعفری با اشاره به همکاریِ مشکاتیان، با شهرام ناظری درساختِ تصنیفِ «مرا عاشق» بر روی شعر مولانا عنوان کرد: ایشان از سال ۱۳۵۸ تا سال ۱۳۶۷ با محمدرضا شجریان همکاری داشتند که نتیجهٔ این همکاری، آثارِ اصیلی چون نوا، آستان جانان، بیداد، سِرّ عشق، دستان، جان عشاق و گنبد مینا  بود.

وی بیان کرد: بعد از قطع همکاری با محمدرضا شجریان، با خوانندگانی چون  ایرج بسطامی، حمیدرضا نوربخش، علی جهاندار، علیرضا افتخاری، علی رستمیان وشهرام ناظری همکاری کردند و همچنین در فستیوال جهانی موسیقی تحت عنوان روح زمین، در کشور انگلستان شرکت کردند و مقام نخست را بدست آوردند.

کارشناس موسیقی با اعلام اینکه یکی از آخرین کارهایِ استاد مشکاتیان، آلبوم تکنوازی تمنا بود که در سال ۱۳۸۴ منتشر کرد، افزود: از آثار مشکاتیان، کتاب‌هایِ فراوانی همچون بیست قطعه برای سنتور، گل آئین، گل آوا، سُل آیین، مجموعه تصانیف، بیداد، لاله بهار، چکاد، دستور سنتور، لاله بهار، پیروزی و واژه آزادی منتشر شده است.

جعفری چاووش ۴، چاووش ۶، چاووش ۷، چاووش ۱۲، آذرستون، بیداد، آستان جانان، سر عشق، لاله بهار، نوا، دود عود، دستان، افشاری مرکب، افق مهر، خلوت ‌گزیده، مژده بهار، صبح مشتاقان، قاصدک، جان عشاق، گنبد مینا، کنج صبوری، وطن من، موسم گل، کنسرت ۷۶ گروه عارف، کنسرت فستیوال مولانا در ایتالیا، لحظه دیدار، بیست سال با آثار پرویز مشکاتیان۱، بیست سال با آثار پرویز مشکاتیان ۲، کنسرت راست پنجگاه، پس پرده، سرو آزاد، مقام صبر، بیست قطعه برای سنتور، تمنا، دو نوازی (همایون، سه گاه)، طریق عشق برشمرد.

درپایانِ مراسم، نوای تالشی توسط شفیع نوروزی، هنرمند تالشی خوانده شد.

خبرنگار عصرصادق  با اتمام کنسرت، گفتگویی با احمد جعفری انجام داد که می خوانیم:

• لطفا بفرمائید کنسرت پژوهشی، چه کنسرتی است؟

کنسرتی که ضمن اجرا، از دیدگاه های مختلف به بررسیِ سبک های سنتور نوازی، تارنوازی، آواز خوانی وشیوه ی آهنگ سازیِ اساتید گذشته و…. می پردازد که ما در این کنسرت، این شیوه را درپیش گرفتیم اما مدل های دیگر پژوهشی نیز داریم.

• هدفِ شما از برگزاریِ کنسرت پژوهشی چیست؟

ما می خواهیم موسیقی اصیل ایرانی را در کنار موسیقی هایِ دیگری که درحال اجراست حفظ کنیم واساتید موسیقی اصیل ایرانی را به مردم بشناسانیم و اجازه ندهیم که موسیقی اصیل ایرانی به نابودی رود.

• ازنظر شما موسیقی ایرانی درحال نابودی است؟

نه همه موسیقی های ایرانی، بلکه آن نوعی از موسیقیِ ایرانی که نغمه ها وسازهایِ اصیل دارد، درآستانه نابودی است، همانندِ اینکه می گوئیم، موسیقی کلاسیک درحال ازبین رفتن است و مثلا در اروپا نیز موسیقی کلاسیک مخاطب زیادی ندارد.

• علتش چیست؟

زمان کم است، مردم حال و حوصله موسیقی هایِ طولانی را ندارند و مدرنیته رویِ ذائقه مردم اثر گذاشته است، و ازطرفی تاجران، رویِ موسیقی هایی سرمایه گذاری می کنند که مردم، اقبال بیشتری به آنها دارند و بازهم این موضوع باعث می شود که ذائقه مردم، شکل بگیرد. تاجران موسیقی هایی را طراحی می کنند که ارزشِ هنریِ آنها کمتر است و مد را تاجر طراحی می کند. حمیدِ عسگری دربرنامه ی خندوانه عنوان کرد که کارش ۱ میلیارد تومان فروش کرده است. همایونِ شجریان پرطرفدارترین خواننده ایرانی است، با اینکه آوازِ اصیل دارد، اما نوعی می خواند که پول درآورد در واقع، تهاجمِ فرهنگی وآنتنِ ماهواره، ذهنِ مردم را به سمتِ موسیقی هایِ غیر ایرانی و ایرانیِ غیراصیل هدایت کرده است.

ممکن است بنده هم، درآینده برای اینکه مخاطب جذب کنم، درکنارِ سنتور گیتار بگذارم.

• با توجه به اینکه فرمودید، تهاجمِ فرهنگی، دلیلِ اصلیِ تغییر ذائقه مردم است، پس رسانه ها می توانند، ذائقه ها را به نفعِ موسیقیِ اصیل ایرانی تغییر دهند؟

متاسفانه توانمندی هایِ رسانه ای تجاری شده است ورسانه در اختیارِ سود جوهاست، اگرهمه رسانه ها، به ویژه رسانه هایِ صوتی وتصویری، در موردِ تغییرِ ذائقه مردم به سویِ موسیقیِ اصیل ایرانی، تلاش کنند، ممکن است، این اتفاق بیفتد.

• برخی ها می گویند، اساتیدِ موسیقیِ اصیل ایرانی، عمرِ بیشتری نسبت به اساتیدِ انواعِ دیگر موسیقی ها دارند که مربوط به ویژگی موسیقی اصیل ایرانی است، این چه ویژگی است؟

البته من این موضوع را نشنیده ام، اما می تواند درست باشد و دلیل آن خلسه ای است که موسیقیِ ایرانی به آنها می دهد و آنها را فارغ از جهانِ مادی می کند و آرامش بخش است. اما درموردِ استاد مشکاتیان، ایشان عمرِ زیادی نداشتند و علتش ورود ایشان به مسائل سیاسیِ سال ۸۸ است. مسائلِ سیاسی به ذهن هنرمند فشار می آورد و آرامش را از او می گیرد و هنرمند نباید وارد مسائل سیاسی شود. هنرمند می تواند وطنی باشد، اما سیاسی نباید باشد. گرایش هایِ سیاسی افسردگی می آورد و روحِ هنرمندانه را می آزارد.

• شما برایِ برگزاریِ این کنسرت ها ازجائی حمایت مادی می شوید؟

سالنِ رایگان از طرفِ ارشاد دراختیارِ ما قرار می گیرد وحمایت در حدِ حمایتِ معنوی است و هنرمندانی که دراینجا اجرا داشتند، همه ازدوستان هستند و هدفشان صرفا شناساندنِ موسیقیِ اصیل ایرانی و رواج آن است و همه کارهایمان فی سبیل الله است. بنده مدیرمسئولِ موسسه ی فرهنگی و هنریِ هفت نغمه هستم و خیلی کم وارد موسیقی پاپ می شویم وهیچ درآمدی ازآن نداشته ایم و اگر داشته باشیم، صرف همین کار می کنیم.

• اجرای بعدی شما چه زمانی است؟

سومین کنسرت پژوهشی خود را بعد ازمحرم وصفر، درنیمه ی اولِ آذر ماه اجرا می کنیم که احتمالا ۱۰ آذر است که درآن سبک استاد کیانی و دوسبک آوازی را بررسی می کنیم و امیدواریم استقبال بیشتری ازسوی مردم صورت گیرد که مستلزمِ کمک و تبلیغاتِ رسانه ها، جهت روی آوردنِ مردم به این کنسرت هایِ پژوهشیِ رایگان است.