بیتوجهی به پتانسیل های بازار اسباب بازی در کشور/بازاری پرسود در دست بیگانگان
عصر صادق :،تفاوتی ندارد چه سن و سالی داری. همین که از جلوی اسباب بازیفروشی بگذری ناخوداگاه میایستی و گریزی به کودکیات میزنی. اسباببازیها تو را میبرند به دنیای خوب بچگی و بازیهای کودکانه. همان کودکیای که با یک عروسک پارچهای، هنر دست مادر مهمان خالهبازیهایمان بود. شاید هم همان توپهای پارچهای که از اضافه پارچههای خیاطی مادر درست میشد نوع بازی را برایمان محدود میکرد به فوتبال با توپ پارچهای برای پسرها و خالهبازی با عروسکهای ماماندوز با دامنهای گلگلی برای دخترها.
اسباببازیهایی ساده و ایرانی که اگر هم خراب میشد، به سادگی قابل تعمیر یا جایگزین کردن بودند. نه از باربی خبری بود، نه از اسپایدرمن و باب اسفنجی. متاسفانه در این آشفته بازار اسباببازی، ایرانیها اغلب نوع خارجی آن را میپسندند. خیلی هم تفاوت ندارد که چینی باشد یا تایلندی یا… مهم این است که خارجی باشد چون جنسش خوب است. انگار قرار است اسباببازی با کودکانشان تا چهل سالگی همبازی باشد.
برپایهی اعلام وزارت صنعت، معدن و تجارت، تنها ۳درصد از اسباببازیهای موجود در اسباببازیفروشیها ساخت ایران هستند. با نگاهی به مغازهها به آسانی میتوان این را فهمید. به گفته یکی از اسباببازیفروشیهای خیابان جمهوری، خانوادهها همینکه میشنوند، یک جنس، ایرانی است نمونهی خارجیاش را میخواهند یا میگویند کجا میتوانند نمونهی خارجی آنرا پیدا کرد.
در میان نمونههای ایرانی اسباببازی تولید شده در ایران، «کلاهقرمزی» و به تازگی «فامیلدور»، پرهوادارترین هستند و البته قیمتهای آنها نیز با عروسکهای معمولی زمین تا آسمان است. فروشنده دیگر نمونههای خارجی مثلا «پاندای کونگفوکار» را نمونه پرفروش میداند و میگوید: کوچکترین سایزی که از عروسک پاندای کونگفوکار در مغازه دارم از ۲۵ هزارتومان شروع شده و در بزرگترین ابعاد ۲۵۰ هزارتومان است. این فروشنده با اشاره به اینکه خودشان عروسکها را مستقیما از چین وارد میکنند، درباره سود خود گفت: سود این صنف معمولی است.
در حالیکه همچنان بازار اسباب بازی کشور در اختیار اسباب بازیهای خارجی قرار دارد، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان کشور براین باور است که دراین زمینه حفرههای قانونی بسیاری وجود دارد. بازار اسباب بازی در کشورمان یکی از بازارهاییست که با چالشهای بزرگی روبرو است که از آن جمله میتوان به ورود بیاندازه اسباب بازیهای خارجی که هیچگونه همخوانی با فرهنگایرانی ندارند تا عدم تنوع در تولیدات داخلی اشاره کرد.این در حالیست که بنابر برخی اظهارنظرها حدود ۲۵ درصد جمعیت کشور در گروه سنی زیر ۱۵ سال قرار دارند واین یعنی بازار
اسباب بازی کشور با تقاضای جمعیتی نزدیک به ۱۸ میلیون نفر روبرو است اما تولید اسباببازی در داخل کشور از پاسخ به چنین تقاضایی ناتوان است و به خاطر همین امر،ایران به بازار ورود اسباببازیهای خارجی تبدیل شده است.این در حالیست که روزانهاین اسباب بازیها به شکلهای گوناگون یا به طور قانونی یا غیرقانونی مرزهای کشور را درمینوردند تا به دست کودکانایرانی برسند. هرچند تنها بحث واردات قانونی و بامجوز اسباببازی نیست بلکه در کشورمان سه نقطه وجود دارد که مشمول قوانین شورای عالی نظارت بر اسباب بازی نمیشوند که مناطق آزاد و تجاری از آن جملهاند زیرا به عنوان مثال وقتی اسباب بازی بخواهد از گمرک مهرآباد وارد شود باید از شورای نظارت بر اسباب بازی مجوز داشته باشد. ولی اگر همین کالا بخواهد از مناطق آزاد کیش، قشم، چابهار و اروند وارد کشور شوند نیازی به مجوز نیست.
هرچند خبرهای خوب هم در این زمینه شنیده شده است. مدیر عامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان کشور در مورد خلا وجود اسباب بازیهای ملی و بومیدر کشور گفته که، طرحی دراین رابطه در دستور کار داریم که هر استان، دستکم دو عروسک بومیو محلی خود را شناسایی و طراحی کند و سپساین عروسکها با مشارکت استانداریها به تولید انبوه برساند. تاکید وی براین است که استانهایی که دارای فرهنگ و هنر غنی هستند باید بهاین سمت حرکت کنند. شوربختانه در حال حاضر کل عروسکهای ملی وایرانی ما تنها ۳ عروسک دارا و سارا و عمو نوروز است .
نمایشگاه بازی و اسباب بازی هم که در نمایشگاه بینالملل برگزار شد حرفهایی برای گفتن داشت. به نظر میرسد استقبال از تولیدات داخلی در این نمایشگاه بهتر از جنسهای وارداتی بود. مشکلات عمدهای که تولیدکنندههای داخلی به آن اشاره داشتند این بود که از آنها حمایت دولتی به عمل نمیآید، از آن طرف هم با توجه به آنکه کانون پرورش فکری کودک و نوجوان متولی این امر است، امکانات مناسبی را در اختیار این تولیدکنندهها نمیگذارد و احساس میشود که کانون باید بیشتر به این قضیه توجه بکند. چه بسا که خیلی تولیدکنندهها هم اکنون در حال فعالیت هستند که اسم ثبت ندارند و تنها در حال تولید هستند، در نتیجه کانون هم از آنها اطلاعی ندارد. نکته دیگر هم مشکل مواد اولیه بود که در نهایت قیمت کالای تولیدی آنها در مقابل مشابه خارجی آن هزینه تمام شده بیشتری را به همراه داشت. همان تولید عروسکهای دارا و سارا که توسط کانون تولید میشد، در تأمین موی عروسک دچار مشکل شده بودند و در نهایت مجبور شدند که موی عروسک را از چین وارد کنند.در این نمایشگاه برای اولین بار یک برند تلویزیونی که همان کلاه قرمزی بود ارائه شد. تولیدات این مجموعه هم بسیار خوب بود و از تنوع مطلوبی داشت، در نتیجه از آن استقبال خوبی شد.
با بازاریابی که در جهت واردات اسباببازی میشود به نظر میرسد تولیدکنندگان داخلی شانس بسیاری در این آشفته بازار بیسامان ندارند. نمونههایی از این آگهیهای چرب و نرم:
«تاجرانی که نیاز به یک واردکننده معتبر جهت انجام واردات اسباب بازی چینی را دارند … بهترین گزینه پیش روی آنها می باشد.
امروزه بیشتر اسباب بازیهای وارداتی چینی می باشند و واردکنندگان می توانند سود زیادی از این واردات نصیب خود نمایند اما واردات اسباب بازی مانند هر واردات دیگری نیاز به انجام تشریفات و مراحل خاصی دارد و باید قوانین مربوط در مورد آن رعایت شود.
برای واردات اسباب بازی لازم است که از از کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان کسب موافقت نمود
… با داشتن دفتر معتبر در چین با همکاری متخصصان مجرب تاجران را در امر خرید، حمل و بارگیری، ثبت سفارش و ترخیص کالا همراهی می نماید. در صورتی که امکان حضور تاجر در چین مقدور نباشد می تواند با اطمینان کامل مراحل واردات را به بازرگانی تجارت بسپارد.»
و یا این آگهی: «واردات اسباب بازی از چین واردات اسباب بازی از کشور چین یکی از خدمات ما به شما تجار عزیز است. بادبادک بعنوان یکی از اسباب بازیهای وارداتی از چین خصوصیات تماشایی، بازی، مسابقه و بدنسازی دارد و با آداب و رسوم مردمی، ورزش ،علوم و فنون و هنر ارتباط نزدیک دارد و بحد کافی مضمون غنی اسباب بازی را در خود دارد . میگویند که “پایان بدبختیها ” مردمی را منعکس می سازد. بادبادک بازی همچنین معنی بادبادک میتواند ریشه امراض را از بین ببرد. گروه بازرگانی ……… آماده ارائه خدمات واردات و ترخیص عمده اسباب بازی از چین و دبی به شما گرامیان می باشد.»/تجارت
